Flora en fauna

Apenvlees uit Suriname als delicatesse voor familieleden, ivoren beeldjes als souvenir uit Thailand of levende parkieten uit Israël voor de illegale handel. Je kan het zo gek niet bedenken of de Douane treft het aan bij controles. Maar veel (levende) planten en dieren – of producten die daarvan zijn gemaakt – mogen niet zomaar worden meegenomen naar of uit de Europese Unie (EU).

CITES-overeenkomst

In de Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora (CITES) staan afspraken over de handel in bedreigde dieren en planten of onderdelen daarvan. Inmiddels zijn 185 landen aangesloten bij de CITES-overeenkomst. Doel van dit verdrag is voorkomen dat een soort in het wild uitsterft of sterk in aantal daalt door internationale handel.

Het verdrag is door de Europese Unie uitgebreid en vertaald naar Europese wetgeving en opgenomen in Verordening 338/97. Deze verordening kent vier bijlagen die bepalen hoe strikt de handelsregels zijn.

Via de site van RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland) kun je opzoeken welke soorten onder het CITES-verdrag vallen. Voor de handel in CITES-soorten is een vergunning nodig. Vergunningaanvragen worden beoordeeld door de RVO.

Handel in pelzen en invasieve soorten

Er bestaan ook plant- en diersoorten die niet beschermd zijn maar waarin handel niet is toegestaan. Dat zijn alle soorten in de Wildklemverordening (Verordening 3254/91) en in de IUS-verordening (verordening 1143/2014). De Wildklemverordening verbiedt de handel in pelzen van bepaalde dieren die met een wildklem zijn gevangen. Iemand die een dier in het wild doodt of vangt, moet namelijk voorkomen dat het dier onnodig lijdt. 

De IUS-verordening (Invasieve Uitheemse Soorten verordening) heeft als doel de introductie, verspreiding en impact van invasieve exoten (soorten die zich vestigen in onze natuur, zich snel vermeerderen en schadelijk zijn voor inheemse soorten) in Europa te beperken. Deze exoten kunnen er bijvoorbeeld voor zorgen dat inheemse planten en dieren gedeeltelijk of zelfs geheel verdwijnen. Sommige invasieve exoten kunnen daarnaast gezondheidsproblemen bij mensen of economische schade veroorzaken.

Vraagbaak Flora en fauna

Beschermde soorten kunnen direct als zodanig worden verhandeld, maar ook verwerkt zijn in producten zoals traditionele geneesmiddelen, kleding of sieraden. Dit maakt controle soms moeilijk en vraagt om specialistische kennis. De vraagbaak Flora en Fauna van de Douane heeft die kennis in huis. Reguliere douaniers schakelen daarom de vraagbaak in als ze vermoedelijk beschermde of verboden soorten aantreffen. De vraagbaak bepaalt (na onderzoek) vervolgens om welke soort het gaat en maakt zo nodig een rapport van determinatie of een proces verbaal van determinatie op. Het Openbaar Ministerie (OM) handelt de zaak verder af als de beschermde of verboden soort bij een passagier is aangetroffen. Als de verboden of beschermde soort in de vracht is aangetroffen, draagt de Douane de zaak over aan de RVO.

Samenwerkingspartners

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) en de RVO zijn op het gebied van Flora en Fauna onze belangrijkste partners. Als de Douane levende dieren aantreft, schakelt zij bijvoorbeeld de NVWA in. Voor zaken die in het strafrecht belanden werken we samen met het Openbaar Ministerie (OM).  

Wil je meer voorbeelden zien van beschermde plant- en diersoorten? Kijk dan op de website van de Douane.