Voor het maken van synthetische drugs (bijvoorbeeld xtc) zijn chemische stoffen nodig. We noemen deze grondstoffen drugsprecursoren. Sommigen van deze drugsprecursoren zijn verboden omdat ze alleen voor het maken van drugs worden gebruikt. Andere drugsprecursoren spelen ook een legale rol in de handel omdat ze bijvoorbeeld als grondstof worden gebruikt bij de productie van medicijnen of cosmetica. De Douane controleert of er geen drugsprecursoren illegaal de EU binnenkomen. Ook controleert de Douane Nederlandse bedrijven of zij wel de juiste vergunningen hebben om drugsprecursoren te mogen hebben en te gebruiken.
Jaarlijks maken criminelen in Nederland circa een miljard xtc-pillen. Daarmee is ons land veruit de grootste xtc-producent ter wereld. Ook is de productie van amfetamine en crystal meth populair bij criminelen. De jaarlijkse opbrengst van deze drugs ligt op minstens 18,9 miljard euro. Het grootste deel, zo’n 85 procent, is voor de export.
Record aan onderscheppingen
In 2023 onderschepten de Douane, de FIOD (Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst) en de politie gezamenlijk 368.000 kilo aan drugsprecursoren. Dat is een record. Vaak gaat het om de chemicaliën PMK ethylglycidaat en BMK natriumzout, belangrijke grondstoffen voor amfetamine en xtc. De precursoren worden veelal geproduceerd in China. Vervolgens komen ze vaak in poedervorm Nederland binnen. Het importeren van deze stoffen zonder vergunning is strafbaar. Als er een vergunning aanwezig is, controleert de Douane deze.
Controle met mobiel analyse-apparaat
Om te controleren of een zending ook daadwerkelijk de stoffen bevat die op de papieren staan aangegeven, gebruikt de Douane de First Defender. De First Defender is een mobiele analyse apparaat dat binnen enkele seconden kan bepalen wat de chemische samenstelling is van een stof. Als het analyse apparaat de stof niet kan identificeren, brengt de Douane een monster naar het Douane Laboratorium. Daar stellen laboranten met zekerheid vast om welke stof het gaat.
Pre-precursoren
Criminelen hebben de afgelopen jaren ook nieuwe manieren gevonden om grondstoffen waarmee je drugs kan maken te bemachtigen: ze importeren niet de drugsprecursoren zelf, maar de grondstoffen waarmee precursoren gemaakt kunnen worden (zogenoemde pre-precursoren). Veel pre-precursoren hebben geen legale toepassingen, maar zijn gemaakt om de wetgeving te omzeilen. Een expertgroep drugsprecursoren onderzoekt welke nieuwe stoffen gebruikt worden om synthetische drugs te maken. Begin 2023 werden er nog ruim 100 chemische grondstoffen verboden na advies van deskundigen.
Beeld: © Douane
Drugsafval
Drugsproducten zetten in illegale labs pre-precursoren en precursoren om naar drugs. Bij deze processen ontstaat afval dat vaak in de natuur terechtkomt. Het gedumpte afval vormt een groot risico voor de natuur, dieren en mensen die in contact komen deze gevaarlijke stof. Het duurt soms jaren voordat de bodem onder een dumping weer gezond is. Ook kunnen er giftige stoffen in het drinkwater terechtkomen. De Douane probeert na te gaan door het drugsafval te bekijken welke bedrijven chemische stoffen aan de drugsproducenten hebben geleverd.
Samenwerking in binnen- en buitenland
Fabrikanten, winkeliers en andere ondernemers moeten verdachte situaties met bepaalde chemische stoffen melden. Bedrijven weten de overheid steeds makkelijker te vinden bij het vermoeden dat er iets mis is.
De meldingen van verdachte situaties komen binnen bij de FIOD. Afhankelijk van het soort signaal doet de FIOD zelf onderzoek of wordt het signaal doorgegeven aan Douane. Dus zowel de FIOD als de Douane kunnen onderzoeken uitvoeren naar verdachte situaties of strafbare feiten. Ook werkt de Douane zowel binnen de EU als daarbuiten nauw samen met andere Douanediensten.
Controle bij bedrijven door de Douane
Naast dat de Douane controles uitvoert bij de import en uitvoer van drugsprecursoren, worden ook binnen Nederland bedrijven gecontroleerd door de Douane die drugsprecursoren hebben. Deze controles worden uitgevoerd door team POSS (Precursoren, Strategische goederen en Sanctiewetgeving). Naast controles geeft team POSS ook voorlichting over de wetgeving aan bedrijven. Ook wordt voorlichting gegeven aan bedrijven en verteld dat zij geen drugsprecursoren mogen verkopen aan criminelen.
Onderschepte drugsprecursoren op luchthaven Schiphol.
